[Boek] Dwingeland: Orwell in de polder – Coen de Jong

In dit boek vergelijkt politicoloog Coen de Jong de inzichten van de Engelse schrijver George Orwell met de politiek-maatschappelijke situatie van Nederland, bijvoorbeeld de dwangbuis van het nieuwe normaal als gevolg van de coronamaatregelen en het opkomende modeverschijnsel van de woke-ideologie. Orwell deelde zijn politiek en maatschappelijke waarnemingen over begin en midden van de vorig eeuw, die hij verhaalde middels essays en boeken als Animal Farm en 1984.  De Jong geeft voorbeelden uit de Nederlandse samenleving van de afgelopen jaren die naadloos aansluiten bij de inzichten van Orwell, die de democratie verdedigde tegenover autoritaire vormen van bestuur.

We herinneren ons George Orwell als een belangrijk denker, juist omdat hij tegen de heersende dogma’s van zijn tijd in durfde te gaan en de macht hard bekritiseerde. Orwell zou vrijwel alles aan ons Nieuwe Normaal direct herkennen.

De kracht van het boek zit er in dat met Orwell in de hand scherpe kritiek wordt geleverd op de afbraak van de democratie en hoe dit gepaard gaat met golven van propaganda vanuit de Nederlandse machtscentra. Voorbeelden ten over, zoals de erosie van grondrechten, vergaande censuur, politieke surveillance, hetze tegen dissidenten, verheerlijking van het leiderschap en het instellen van meldpunten en kliklijnen. Een scherp inzicht is wel dat de autoritaire woke-ideologie door de macht wordt gebruikt, hoewel van origine afkomstig uit de extreemlinkse hoek, nu overal door bedrijfsleven en overheid is opgepakt. Een valse revolutie dus om de gevestigde orde te versterken. Met het vervangen van mensen op zichtbare posities, aanpassen van logo’s en ophangen van vlaggen, dit is genoeg om een hele hoop andere kritieken niet langer te beantwoorden.

Ingenieuzer is de groeiende golf aan censuur, met het brandmerken van ongewenste feiten en meningen als desinformatie, om vervolgens deze critici publiekelijk aan de schandpaal te nagelen. De publieke discussies verplaatsen zich mede daarom naar het internet, via besloten disscusiesgroepen, waarbij de overheid dan weer verwoede pogingen doet hier binnen te geraken en dan zelfs Nederlandse wetten overtreed. Bekend is wel dat de overheid het juist lastig vindt en graag wil ingrijpen wanneer mensen zomaar alles op het internet zetten, zeker als het gaat om zaken die kritisch zijn naar het overheidsbeleid. Vandaar de steeds luider klinkende roep dat de tijd van vrij internet over moet zijn. Daarnaast is er natuurlijk de bekende censuurwetgeving, die het moelijk maakt voor mensen om op bepaalde onderwerpen een mening te vormen en uiten.

Orwell spreekt in zijn boek 1984 over Oceanië waar geen wet bestaat. “Nergens staat opgeschreven wat burgers wel en niet mogen zeggen en denken. Immers van een partijlid wordt niet alleen verlangd dat hij of zij er de juiste opinies op nahoudt, maar ook de juiste instincten.” En terug naar het Nederland van nu, waar de waarheid is wat Big Tech, regeringen, politici en de massamedia u op enig moment vertellen, de waarheid kan morgen weer anders zijn, maar dat behoort u aan te voelen. Niet echt een geruststelling dus! Het is een vlot en overzichtelijk geschreven boek, duidelijk voor een breed publiek met interesse voor politiek. Geen uitgebreide analyse van het werk van George Orwell, maar een hoop treffende vergelijkingen met de snel veranderende politiek-maatschappelijke situatie in Nederland. Daarnaast zal het mensen wellicht aanzetten om meer van Orwell te gaan lezen dan enkel zijn hoofdwerk 1984.

Om de ernst van de aftakeling van de voormalige democratie Nederland  weer te geven, haalt De Jong voormalig nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer aan, waar het gaat over de bescherming van de grondrechten van burgers en de zekerheid van een behoorlijke behandeling door de staat. Die is onvoldoende volgens Brenninkmeijer: “En daarin zijn we uniek in Europa. Onze wetten worden niet eens getest aan de grondwet. Daar begrijpen ze zelfs in een land als Polen niets van.”

————

Dwingeland: Orwell in de polder
Coen de Jong
18 augustus 2021 – Uitgeverij Blauwburgwal
260 bladzijden Nederlandstalig
€ 20,00

Geef een reactie